صورت گرفت و اين نكته هم بايد گفته شود كه در اين امر ، طاهريان و سامانيان هنوز از تأييد و يارى دولت بغداد برخوردار بودند . ديديم كه در نخستين سالهاى حكومت مأمون بر ماوراء النهر قيامى عمومى عليه فرمانروائى تازيان وقوع يافت . پس از عزيمت مأمون اغتشاشات تجديد شد و فقط در عهد غسان - بن عباد « 1 » ( 204 تا 206 هجرى / 821 - 819 ميلادى ) نظم مجددا برقرار گشت . شايد قحطى كه در سال 201 هجرى خراسان ( و سراسر ايران ) « 2 » دچار آن شده بود مانند قحطى سال 115 هجرى / 733 ميلادى ( به ماقبل ، حدود ص 420 رجوع شود ) تا حدى بسبب وقفهء در حمل گندم از ماوراء النهر بوده است . پس از مرگ طاهر و انتصاب طلحه احمد بن ابو خالد با لشكرى به ماوراء النهر اعزام شد . هدف اصلى اين لشكركشى عبارت بود از سركوبى اسروشنه . زيرا كاوس فرمانرواى آنجا ( پسر پادشاهى كه سر به اطاعت فضل بن يحيى نهاده بود ) تعهد كرده بود به مأمون خراج بدهد ولى پس از ورود خليفه به بغداد پيمان شكست . چيزى از اين واقعه نگذشت كه در اسروشنه ميان اعضاى خاندان شاهى جنگ داخلى درگرفت : حيدر پسر كاوس يكى از بزرگان را كه در رأس دارودستهء برادر او فضل قرار داشته و دختر خود را به او بزنى داده بود ، به قتل رسانيد . حيدر پس از اين قتل نخست متوسل به نمايندهء حكومت اعراب در محل شد و زان - پس عازم بغداد گشت . از ديگرسو فضل در 205 هجرى / 21 - 820 ميلادى تغزغزان را به آن سرزمين دعوت كرد . در سال 207 هجرى / 822 ميلادى احمد بن ابو خالد باتفاق جمعى لشكرى وارد اسروشنه شد و حيدر راه كوتاهترى را براى وصول به آن خطه - راهى كه پيشتر اعراب از وجود آن اطلاعى نداشتند به وى ارائه

--> ( 1 ) - يعقوبى ، « كتاب البلدان » ، 307 . ( 2 ) - طبرى ، I I I ، 1015 .